Предизвици за водство и лидерство кај младите во Австралија денес – отец Гаврил Галев
~+~
Вовед
Австралиското општество е модерно, западно и секуларно општество. Тоа е мултиетничко и мултирелигиозно, но и покрај овие слободи, постои забележителен пад на организираната религиозност и пораст на отпадничките шеми. Тоа е свет на инвертирани вредности во кој добродетелниот таинствен живот во молитва и апстиненција е заменет со лажна духовност, конзумеристичко барање на синкретичките и неопаганизмите на новото време.
За нас, христијаните, Христос е центар на светот и без Него овој свет е надвор од гравитацијата, а Православната Црква е единственото место и начин на вистински живот.
Христијанството како организирана религија е исто така погодено од горенаведениот пад: според статистиката, бројот на христијани се намалил од 66% во 1996 година на 57% во 2006 година (Р, Вебер, 2010, стр. 204)
Младиот човек е, пред сè, изложен на разни интереси и манипулации, па затоа постои потреба да се грижиме за него на најодговорен начин и за доброто на идните генерации. Целта на овој труд е да се разгледаат предизвиците на младинското водство и лидерството во Австралија во православниот контекст. Прво, ќе дефинирам лидерство, христијанско лидерство и младинско христијанско лидерство. Потоа ќе ги истакнам оние видови лидерства кои се најрелевантни за младинското лидерство и на крај, ќе ги разгледам карактеристиките, предизвиците и пречките на младинското лидерство. Откако ќе завршиме, ќе го дадеме нашиот став за карактеристиките на христијанскиот младински лидер.
Во оваа студија го искористив моето скромно искуство во водењето на Македонската православна младина на Австралија (MOYA), за кое накратко се осврнувам. За таа цел, направив и истражување во рамките на одборот на членовите на MOYA преку креирање анкета на оваа тема со цел да ги измерам ставовите, опциите, верувањата, перцепциите за христијанското водство на младите во Црквата. Ова истражување можеби не се смета за највалидно за целата младина поради тоа што вклучува исклучиво членови на MOYA; сепак, младата личност најчесто има исти заеднички карактеристики и потреби како и која било друга младинска група.
Дефиниции и видови на лидерство
Лидерството е процес на индивидуално опшествено влијание, кое ги максимизира напорите на другите, кон постигнување на заедничка цел, произлегува од општественото влијание, а не од позицискиот авторитет или моќ (К. Круз, 2013). Лидерството е еден од клучевите за успешно постигнување на човечките цели за правење позитивни промени и правење на светот подобро место за живот. (Ф. Хјуз, 2015, стр.1) Нашиот интерес е христијанското лидерство, вистинската основа започнува со личноста и ставот на Исус Христос (Д. Кристијан, 2010, стр.72). Бидејќи има само неколку христијански научници кои ја истражувале христијанската страна на лидерството, а уште помалку во православната област, нема многу дефиниции за христијанското лидерство.
Ѓаконот Питер М. Данилчик е еден од нив и според него, христијанското лидерство е свесна заедничка работа во вера и љубов, во комуникација на христијаните за да ја вршат Божјата волја и да го достигнат Божјото царство. (П. Данилчик 2016, стр.18), или Хенри Ричард Блекберд би рекол: „Лидерството ги движи луѓето кон Божјата агенда.“ (Б. Овор, стр.2). За целите на оваа проценка, ќе ја користам оваа дефиниција.
Според Данилчик, постојат шест заеднички цели.
• Христос и неговото царство
• Познавање на себеси (испитување и повторно откривање на нашите вредности) • Љубов кон другите (фокусирање, грижа и љубов кон другите)
• Смирение (биди скромен)
• Служење (желба да се служи, а не да се биде услужен)
• Непоколеблива љубов (остани непоколеблив во тешки времиња)
Американскиот римокатолички теолог, Артур Каналес, предложи осум модели на христијанска служба: пријателство, духовна свест, лидерство на слуга, ослободување, библиско-херменевтичко, литургиска иницијација, социјална правда и модел на христијанско учеништво (Р, Вебер, 2010, стр. 205), при што четири од осумте се најистакнати: социјална правда, христијанско учеништво, пријателство и литургиска иницијација, според Рут. (Р, Вебер, 2010, стр. 209). Истиот автор предлага четири модели на лидерство кои нудат позитивен атрибут и импликација за христијанското лидерство во младинското свештенство. Постојат: служителско, морално, духовно и трансформативно лидерство. (А. Каналес, 2014, стр. 25)
1. Лидерство на слуга
Гринлиф наведува дека „големиот водач се гледа како слуга пред сè, а тој едноставен факт е клучот до величината“ (А. Каналес, 2014, стр. 30); следејќи го примерот на Христос кој дојде да му служи на светот за преку Него светот да може да се спаси.
2. Морално водство
Дури ни Исус никогаш не се прогласил себеси за морален водач, туку живеел праведен и морално исправен живот што ја отелотворувал доблеста на моралното водство. Сите Негови евангелски проповеди, а особено Блаженствата (Матеј 5:1–12), кои ги претставуваат Новозаветните заповеди, самите по себе повикуваат на високоморален живот.“ (А. Каналес, 2014, стр. 32).
3. Духовно водство
Исус е духовнoто совршенство и водач што сите треба да го следат. Духовните водачи имаат силни искуства со Бога во нивниот внатрешен живот (духовна пракса) (А. Каналес, 2014, стр. 34)
4. Трансформативно лидерство
Трансформативното лидерство е процес кој има потенцијал да промени и на крајот да трансформира поединци, групи и организации. (А. Каналес, 2014, стр.32)
На ова место тој го вбројува и харизматичниот лидер кој води од напред, односно лидерот возбудува, мотивира, инспирира и е „лицето“ на организацијата. Харизматичниот лидер го енергизира, ангажира и го насочува процесот на лидерство во рамките на групата. (А. Каналес, 2014, стр.32). Според мене, харизматичниот може да биде пречка, бидејќи преку харизмата, луѓето се поврзуваат ментално и емоционално, што може да ги одведе лидерот и членовите во погрешна насока и да има последици.
Лидерски карактеристики, предизвици и пречки
Христијанското водство е служба на Црквата и во Црквата. Црквата е место и начин на живот што води кон вечен живот во заедништво со живиот Троичен Бог. Литургијата е центар на побожниот христијански живот и соединувањето на човекот со Бога. Свештеникот, што значи прво епископот, е оној што претседава со неа, т.е. ја води Литургијата, и поради тоа, водството во Православната Црква има хиерархиски свештенички карактер. Следствено, младите, како неразделен дел од целата Црква, канонски треба да бидат предводени од свештенството.
Овој тип на аранжман не е само канонски точен, туку и разумен. Младите луѓе сакаат да бидат одговорни, вклучени, да создаваат и да се докажуваат. Без разлика колку зрелост покажуваат, сепак им недостасува искуство за таква одговорност. Додека минуваат низ процесот на созревање, тие често не знаат како да постават граници и можат да излезат од нив. Практично, лидер значи водач, а лидер може да биде само оној кој поминал низ тоа (стекнал искуство) и кој го знае патот до одредена цел. (Н. Илиевски, 2010, стр. 119). Ова се аргументира како потреба „Младинскиот свештеник [да] дејствува не првенствено како менаџер на програма или инструктор, туку како духовен водач“ (М. Хрињук, 2006, стр. 147).
Постои ризик од отстапување кај овој тип на лидерство кога свештенството би ја презело целосната контрола врз организацијата, што потенцијално би можело да доведе до нејзин пад или пропаст. Најширокиот контекст на овој пристап се разбира во смисла на духовна формација – отворање и будење на духот на младата личност кон поинаков начин на постоење, гледање, слушање и знаење, кој е чувствителен на божественото присуство во целото создание, почнувајќи од самиот себе. (М. Хрињук, 2006, стр.149)
Друга причина за ова е современата ерес на свештенството и елитизмот на свештенството како еден вид папизам, и сè беше сведено на една личност, најчесто епископот, од кого сè зависи. Ова е покажано во многу случаи и доста негативно бидејќи манифестира радикална интеракција, моќ и убедување, кои се јавуваат поради недостаток на дијалог (Ф. Хјуз, 2015, стр.6).
Свештенството мора да биде многу поддржувачко кон младите, да има поголема доверба и да им даде работен простор. Тие треба да имаат простор за да ја спроведат својата агенда. Духовниот водач треба да им даде на младите поголема слобода и одговорност да управуваат со својата група и да ги организираат настаните. Од нашето искуство, на почетокот држевме построга контрола врз младите. Подоцна, гледајќи ги нивните потреби и барања, сфатив дека тоа е грешка. Оттука, им дадов поголема слобода и тоа се покажа како многу ефикасно. На сите нивни настани присуствуваа поголем број посетители и учесници, а изненадувачки беше што тие беа претежно нови луѓе. На пример, на последниот годишен семинар, пред да се случи ситуацијата со Ковид-19, присуствуваа 120-150 луѓе. Младите подоцна нè информираа за своите впечатоци и квалитетот на организираниот настан, дури 68,75% од нив гласаа за „одлично“, а 25% за „многу добро“. Сепак, заради нивната младост и неискуство, не треба и се предаде потполната слобода и контрола.
Затоа, верувам дека е најпрактично свештеникот да биде духовен водач кој ќе ја надгледува работата на младинските организации, редовно ќе учествува на главните состаноци и ќе ги води духовно, за да може организацијата да има свој координатор и одбор. (Ф. Хјуз, 2015, стр.3)
Треба да се направи разлика помеѓу духовниот водач на младинската организација и координаторот, т.е. избраниот претседател од членовите кој ќе посредува помеѓу духовниот водач и членовите. Нивната улога, во соработка со духовниот водач, ќе се фокусира на водење на активностите на организацијата за иден напредок и кон постигнување на заедничката цел.
Постои уште еден проблем во Австралија како мултиетничка земја, а тоа е силната етничка импликација во црквите. Во Австралија има 563 100 православни христијани, што е 2,6% од населението на Австралија, 300 православни парохии под 7 различни јурисдикции. (Orthodox Wiki) Сите тие имаат силен етнички карактер што ја ограничува мисијата на евангелизацијата и им ја затвора вратата на оние кои етнички не припаѓаат таму.
Убавина има во негувањето и почитувањето на етничкото потекло, бидејќи е човечки етички да се сеќаваш на сопствените корени и да ја негуваш сопствената традиција, но некако мора да се најде модул каде што ќе се избалансираат етничкиот карактер на црковната заедница и потребата од суштинска универзалност (католичност) на Црквата, за да не биде етничкото потекло на младите луѓе пречка за влез во заедницата и нешто што ќе ги натера да се чувствуваат непријатно.
Работата со млади луѓе, исто така, нуди многу предизвици и искушенија. Црквата не е многу релевантна денес, и затоа младите сметаат дека „црквата е здодевна“ и „неважна“ (М. Хрињук, 2006, стр. 143). Улогата на христијанското водство е да ги зближи луѓето за дружење, така што „Црквата може да бара нови идеи и нова визија преку назначувањата на оние младински свештеници кои имале искуство на друго место“ (Ф. Хјуз, 2015, стр. 5) и нивната работа да не биде во спротивност со догмите и каноните на црквата. Затоа, тој ќе треба да најде креативни начини да ги ангажира, предизвика и поттикне да постигнат повеќе.
Водачите не треба само да пронајдат вистински тактики за влијание, туку и интересен начин да ги привлечат младите луѓе во црковниот живот, преку комбинација од забава, рекреација со Веронаука, молитва, катехеза, мисионерски патувања и служба. „Се стреми да ги привлече младите луѓе во црковниот живот преку низа возбудливи настани, програми и активности кои често нудат пица или некоја друга вкусна храна за да се зголеми одѕивот.“ (М. Хрињук, 2006, стр. 142). Буџетирањето и финансирањето се многу важен фактор во свештенството. За мое изненадување, во анкетата што ја спроведов меѓу младите од MOYA, ова прашање беше нагласено од многумина и на многу места.
Најчесто, младинските групи се финансиски многу слаби и зависат од нивната активност и способност да привлечат државен грант. Подеднакво важно прашање е дали црковниот водач треба да биде платен и на кој начин? А тоа зависи од карактерот на групата. Најграциозно и најблиску до евангелскиот дух е црковниот водач да работи со скратено работно време како волонтер, но за поголема ефикасност можеби ќе биде потребно да добие одредена компензација.
Истражувачот, преподобниот професор Филип Хјуз, смета дека „Инвестирањето во младинското свештенство е клучно за верата и духовната благосостојба на младите во нашето општество. Треба да инвестираме повеќе финансиски во младите (Ф. Хјуз 2014, 7). Во повеќето случаи, црквата како институција инвестира многу малку финансиски во развојот на капацитетите на младите.“
Водачот на христијанската младина
Врз основа на доказите собрани од горенаведеното истражување, според мене ќе ги елаборирам карактеристиките на христијанскиот младински водач. Само Христос е совршен пример за идеален водач, врв на совршенството и единствено обележје за сите други. Затоа, според тоа колку еден водач е сличен или различен од Христос, тој е или добар или лош водач.
Како што споменавме во претходното поглавје, треба да направиме разлика помеѓу духовен младински водач, оној кој ја води групата духовно и литургиски, и секако одлучува и дава благослов за најважните одлуки, и младински водач кој, по пат на демократско гласање на општото собрание, го избираат сите членови. Според мое мислење, младинскиот водач треба да биде со мандат од две години и не помалку, со можност за реизбор за уште две години. Тој ќе има улога да координира со младите, да одржува состаноци, да одржува контакти со други младински групи, да ја претставува групата пред други групи и институции, да иницира акции и да има редовни контакти со духовниот водач, од кого ќе ги добива потребните совети, координации и благослов на работа.
Пред сè, духовниот водач мора да биде автентичен водач, свесен за своите и туѓите вредности/морални перспективи, знаење, силни страни, како размислуваат, се однесуваат и како се перцепирани од другите, сочувствува, разбира и ги знае нивните потреби и како лесно да им пристапи на младите. Пожелно е да биде млад свештеник во години, но зрел возрасен.
Тој исто така ќе треба да има доволно духовно искуство и да има благослов од Бога преку послушноста на својот духовен отец. На овој начин тој станува пренесувач на традицијата и соработник во Божјиот план. Ова го доловува Наум: „Суетниот човек собира луѓе околу себе, додека смирениот човек ги собира другите околу Бога. Затоа е потребно да биде посветен и трпелив, покажувајќи смирение и љубов, и да ги води не за своја слава, туку за слава Божја и за доброто на другите“. (Н. Илиевски, 2010, стр.59)
„Искуство со соодветно знаење кое е најдобриот учител“ (Д. Кристијан, стр. 3) „Искуството стекнато, не толку научено од книга, туку пред сè од лично искуство во духовниот живот, стекнато од заедништво со Светиот Дух во Црквата. Да се влијае, не само со експертска моќ, туку со референтна моќ. Моќ што доаѓа од/преку Светиот Дух кој го просветлува таков водач и му открива како правилно да управува со организацијата. Тоа знаење е суштинско, вистинско лидерство. Лидерство кое нè убедува не толку со мудрост и логика, туку со збор на сила што допира до суштината на срцето и умот на оној што слуша и носи светлина на знаењето и го мотивира да го исполни.“ (Н. Илиевски, 2010, стр. 119)
Добриот лидер мора да поседува референтна моќ на влијание
и да се создаде добра атмосфера за успешна работа. Таа атмосфера првенствено зависи од лидерот. Затоа, лидерот треба да има лидерски вештини за да може успешно и во хармонија да води група. Довербата е многу важна работа, бидејќи носи слобода и безбедност/сигурност. Искрен, доверлив, почитуван. Лесен за разбирање. Отворен ум во комуникацијата за да може да разговара и да се поврзе со младите. Од суштинско значење е лидерот да биде искрен, доверлив и почитуван. Тој треба да биде близок, лесен за разбирање и отворен во комуникацијата со младите. Тој мора да биде сочувствителен и отпорен. Не е екстремно попустлив, но кога е потребно да биде цврст карактер и со авторитет. Духовниот лидер треба доволно да се понизи и да се спушти на нивото на другите: „Да се движи од горе надолу“ (Б. Овор, 4).
Духовниот водач треба да одвои време да ги запознае младите и да разбере како да ги балансира различните типови личности. Духовниот водач треба да има легитимна моќ и способност да делегира задачи преку препознавање на индивидуалните вештини и силни страни во групата. Потоа, тој може да ја управува групата врз основа на улогите и потребите. Секој треба да се чувствува удобно и како дел од неа.
Личните односи во организацијата треба да се темелат на љубов, почит и доверба, да бидат како семејство, за да можат да напредуваат. Духовниот водач треба да им биде пријател на младите луѓе, за да можат да се чувствуваат слободно, а со тоа се зголемува нивната зрелост и одговорности во групата. Лидерот не треба да биде суетен и самоуверен, туку да има способност да критикува и да покажува сочувство и да биде отворен за работа како дел од тим. Тој треба да биде авторитет кој ќе стои цврсто и ќе има јасна визија и подготвеност да донесува одлуки врз основа на пошироката слика. Тој треба да биде стабилен и решителен. Лидерот треба да може да дефинира, анализира, собира информации, да составува алтернативи, да споредува различни алтернативи, да го пресметува ризикот од секоја алтернатива и да го избере најдоброто решение за проблемот што се поставува (Б. Овор, 3
Индикатор за успешно лидерство е бројот на тинејџери што сте ги имале во младинска група по 10 години. (Р. Вебер, 211). Оваа изјава е точна затоа што сум видел духовни водачи кои, по 10 години работа со 30 или повеќе студенти годишно, не успеале да одржат литургиски живот. Тоа е легитимно лидерство. Се состои, како што забележува митрополитот Наум, од „суштинско лидерство“ на „обично лидерство“.
Македонска православна младина на Австралија (MOYA)[1]
Конечно, во ова поглавје сакам да оставам простор за младинска организација и нејзиниот пример, како вистинска реалност и пример за темата за која зборуваме.
Македонската православна младина на Австралија (MOYA) започна мала, а сега е значајна организација на Македонската младина. Главната цел на MOYA е да ја просветли душата преку религиозно образование, а исто така да организира и присуствува на духовни патувања, да се дружи преку активности и да запознава нови луѓе.
Секој четврток навечер, имавме неделни религиозни образовни состаноци поделени во два дела. Овие состаноци секогаш започнуваа со молитва. Првиот дел беше посветен на библиски студии (синаксис), додека вториот дел беше за активностите на групата. Тие состаноци беа вистинска гозба за нас бидејќи на крајот завршувавме со слатки и традиционална македонска храна.
Држејќи се до практиката на Свети Павле, бев сè за сите само за да ги доближиме до Христос, се обидовме да не се држиме до премногу формалност во строгите бариери на формализмот, туку да создадеме интерактивна опуштена пријателска атмосфера во која секој ќе се најде како дома меѓу себе.
Според истиот свет Павлов принцип, намерно учев шеги, се заинтересирав за музика, се занимавав со спорт, бидејќи имаше деца кои сакаа шеги, некои спортови, други музика итн. Честопати, за да ги охрабрам да читаат повеќе духовна литература дома и да го поминуваат времето корисно, им давав на секој од нив по една книга и по некое време ги замолував да направат презентација за неа, а за да обрнат внимание и да се потрудат, откако ќе завршевме циклус предавања, им давав „домашна задача“. За да разбудам поголема ревност и мотивација, повремено им задавав натпревар, за да можат дома да изберат тема и да напишат есеј.
Така го поминувавме неделниот период од четврток до четврток, од синаксис до синаксис, како и од недела до недела, од литургија до литургија, од празник до празник.
Манастирот „Св. Прохор Пчински“ во Донибрук, Мелбурн, имаше доволно простор за сите, особено за децата да си играат, особено затоа што имаше многу животни на кои можеа да уживаат. Родителите беа вклучени и во многу активности поврзани со MOYA.
Често организиравме разни спортски собири, филмски вечери, вечери за собирање средства, а често се дружевме и надвор од манастирот, организирајќи годишни прошетки по снег, посетувајќи познати места и одејќи на пикник во природа и други активности. Доказни податоци: годишен заеднички пикник во манастирот „Донибрук Св. Прохор Пчински“ одржан на 25 декември, каде што младите беа силно вклучени во организацијата и теренските работи на настанот (присуство од 4000 луѓе) и други пикник настани во текот на целата година, годишен фестивал на храна на „Св. Илија“ на 2 август, младински снежни патувања до планината Була, годишни семинари на MOYA каде што третиот ден од семинарот беше од рекреативен карактер каде што се собираа сите млади членови, учества на годишната недела на наследството, иконописното училиште „Св. Теофил Струмички“ имаше презентација за Неделата на наследството и бројни други настани.
Секоја година на денот на Свети Илија,[2], младите ја презентираа Македонската култура преку игри како шах и фудбал и подготовка на најдобрата Македонска кујна. Редовно бевме дел и од Годишната недела на наследството од локалната општина со традиционална културна презентација на денот.
MOYA, исто така, имаше за цел да продолжи да биде активна на социјалните платформи како што се Фејсбук https://www.facebook.com/MOYA.MPC и на Инстаграм https://www.instagram.com/moya.mpc/ за да ги споделува нашите настани и активности, како и да претставува можност да ги едуцира другите за православната вера.
MOYA организиравме Школа за иконопис, а членовите на MOYA беа дел од црковниот хор.
Сепак, MOYA беше најпозната по годишниот семинар на MOYA што се организира секоја година, каде што голем број православни верници од цела Австралија се собираа за да учат за својата вера. Овие семинари беа организирани од млади луѓе кои организираа предавања на одредена тема, кои требаше да ги презентира Македонското православно свештенство во Австралија. Исто така, имавме гости-говорници од други сестрински Цркви.
Заклучок
Лидерството е општествен процес што иницира движење и напредок. Христијанското лидерство е духовен процес чија сфера на напредок ги надминува границите на овој свет и век. Младоста е епицентарот на тоа движење. Ако тој епицентар е добар и стабилен, тогаш целиот свет ќе биде безбеден. Ова значи дека НИЕ треба сериозно да размислуваме и да обрнеме внимание на младинското лидерство. Затоа, треба да ги препознаеме нашите силни страни и да ги користиме на начин што ќе се мотивираме едни со други. Поставувајте цели. Споделувајте одговорности и дајте им шанса на новите луѓе. Бидете поддржувачи во учењето еден на друг на вештина што можеби ја имате, а на нив им недостасува. Имајте план за една година однапред. Препознајте колку време и посветеност се потребни за тие планови. Не претерувајте со обврските. Овој труд дава мал придонес во истражувањето во областа на христијанското младинско лидерство.
Професор: д-р Ерих Ц. Фејн
Студент: отец Гаврил Галев
Православен институт „Св. Кирил и Методиј“ – Аделаид
Библиографија:
Каналес, Артур Д., „Модел на христијанско лидерство во младинската свештенство“, Религиозно образование, 109: 1, (2014). 24-44,
Кристијан Доналд, „Развивање на младите за христијанско лидерство“, Извор на млади, 01, 29, 2010
Данилчик, Питер. М, Да биде волјата твоја, Стратешко лидерство, планирање и управување за христијаните (Њујорк: SVS Press, 2016)
Хриниук, Мајкл, „Создавање простор за Бога: Кон духовноста на младинското свештенство“, Религиозно образование, 100:2, (2006). 139-156,
Хјуз Филип, „Младинско лидерство“, Советници: Христијанско истражувачко здружение, том 25, бр. 4, (2015). 1-7
Илиевски, Наум, Словото од Водоча (Манастир на Пресвета Богородица Елеуса: Библиотека во Елеуса, 2001)
Илиевски, Наум, Не знаеш од каков дух си (Манастир на Пресвета Богородица Елеуса: Библиотека во Елеуса, 2010)
Кели, Метју, „Повторно откривање на католизмот“, Beacon Publishing, 2015
Крузе, Кевин, „Што е лидерство?“, Форбс, https://www.forbes.com/sites/kevinkruse/2013/04/09/what-is-leadership/#32f69a315b90 (оценето на 9 април 2013 година)
Макинтајр, Аласдер, „По доблеста, студија за моралната теорија“ Нотр Дам, Универзитет Нотр Дам Прес, 2007, https://epistemh.pbworks.com/f/4.+Макинтајр.pdf
Мејн, Јохан, „Критичка анализа“, колеџ Малуон, 28, 05, (2005)
Ортодокс Вики, Статистика на православието во Австралија, https://orthodoxwiki.org/Statistics_of_Orthodoxy_in_Australia
Овор, Базил. О, „Младите луѓе и христијанското лидерство во католичката црква во дваесет и првиот век“, Академија, https://www.academia.edu/27398832/YOUNG_PEOPLE_AND_CHRISTIAN_LEADERSHIP_IN_THE_CATHOLIC_CHURCH_IN_THE_TWENTY_FIRST_CENTURY
Валумба, Фред; Аволио, Брус; Гарднер, Вилијам; Вернсинг, Тара; и Петерсон, Сузан, „Автентично лидерство: Развој и валидација на мерка базирана на теорија“ (2008). Публикации на факултетот на Одделот за менаџмент. 24. https://digitalcommons.unl.edu/managementfacpub/24 (оценето февруари 2008 година)
Вебер, Рут; Синглтон, Ендру; Џојс, Мари Р. и Дориса, Ариго, „Модели на младинска служба во акција: Динамиката на христијанското младинско свештенство во австралиски град“, ACU Австралиски католички универзитет, 04:03 16 мај 2011 година
[1] MOYA, Македонска младина на Австралија, е основана во 2006 година во Мелбурн од мала група ентузијастични млади луѓе кои се под духовно водство на игуменот отец Гаврил Галев. Поголемиот дел од членовите се од Мелбурн, но организацијата се прошири и во Сиднеј.
[2] Свети Илија или Илинден е национален празник за Македонците
